ศึกษานอกสถานที่ : หอศิลปะและวัฒนธรรมภาคตะวันออก มหาวิทยาลัยบูรพา

วันจันทร์  ที่  26  พฤศจิกายน  พ.ศ. 2555  ณ หอศิลปะและวัฒนธรรมภาคตะวันออก

         หอศิลปะและวัฒนธรรมภาคตะวันออกเป็นแหล่งการเรียนประเภทสถานที่ และประเภทกิจกรรมรู้  เนื่องด้วยมีสื่อการเรียนรู้มากมาย ที่สร้างประสบการณ์ให้ผู้เรียน ส่งเสริมการเรียนรู้ด้วยตนเอง ตามอัธยาศัย

ภายในมีการจัดนิทรรศการแบบถาวรนำเสนอ 11 ชุด คือ

1.เยือนถิ่นบูรพาวันนี้

2.ตามรอยอารยธรรมแห่งบูรพทิศ
3.แหล่งโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ในภาคตะวันออก
4.แหล่งโบราณคดีหนองโน จังหวัดชลบุรี 

5.ประวัติศาสตร์โคกพนมดี จังหวัดชลบุรี 

6.วิถีการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมบนแผ่นดินภาคตะวันออกในยุคประวัติศาสตตร์ก่อนสยามประเทศ

7.เมืองโบราณยุคประวัติศาสตร์ที่สำคัญบนดินแดนบูรพทิศ

8.เมืองศรีมโหสถ

9.อิทธิพล ความเชื่อและศาสนาในเมืองศรีมโหสถ 

10.ชนต่างวัฒนธรรมในชุมชนภาคตะวันออก 

11.จิตรกรรมฝาผนัง งานศิลปะอันทรงคุณค่า

เยืยนถิ่นบูรพาวันนี้ 

       ได้นำเสนอลักษณะกายภาพของพื้นที่และภาพรวมของภาคตะวันออกในปัจจุบัน ทั้งสภาพความเป็นอยู่ และวิถีทำกินของชุมชน

ตามรอยอารยธรรมแห่งบูรพทิศ

      ได้นำเสนอการพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ของพื้นที่และชุมชนในภาคตะวันออก  มาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ทราวดี เขมรโบราณ สุโขทัย อยุธยา ธนบุรี

แหล่งโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ในภาคตะวันออก

     ได้นำเสนอแหล่งโปราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ ซึ่งมีความสำคัญในฐานะที่แสดง ถึงหลักฐานการตั้งถิ่นฐาน ของชุมชนโบราณบริเวณริมฝั่งทะเล ที่สะท้อนภาพชีวิตความเป็นอยู่ และวิถีวัฒนธรรมที่น่าสนใจ

แหล่งโบราณคดีหนองโน จังหวัดชลบุรี 

    ได้นำเสนอเรื่องราวของแหล่งโบราณคดีที่มีการพบหลักฐานการตั้งถิ่นฐานของชุมชนโบราณ ที่มีอายุถึง ๔๕๐๐-๔๐๐๐ ปี นับเป็นชุมชนฝั่งทะเลสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่เก่าแก่ที่สุดในประเทศไทย

ประวัติศาสตร์โคกพนมดี จังหวัดชลบุรี 

       ได้นำเสนอเรื่องราวของโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์เพียง    แห่งเดียวในประเทศไทย ซึ่งพบหลักฐานการตั้งถิ่นฐานของชุมชนโบราณสมัยก่อนประวัติศาสตร์ อายุ ๔๕๐๐ – ๔๐๐๐ ปี มาแล้วซึ่งพึ่งพาอาหารจากทะเลเป็นหลัก และมีการอยู่อาศัยต่อเนื่องยาวนานกว่า ๔๐๐ ปี

วิถีการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมบนแผ่นดินภาคตะวันออกในยุคประวัติศาสตร์ก่อนสยามประเทศ 

   ได้นำเสนอเรื่องราวของวัฒนธรรมภายนอกทั้งจากอินเดีย เขมรโบราณ และดินแดนโพ้นทะเลที่เข้ามามีอิทธิพล บนแผ่นดินภาคตะวันออก และยังปรากฎร่องรอยหลักฐานจวบจนปัจจุบัน

เมืองโบราณยุคประวัติศาสตร์ที่สำคัญบนดินแดนบูรพทิศ 

      ได้นำเสนอเรื่องราวของเมืองโบราณสำคัญได้แก่  เมืองเพนียด    จังหวัดจันทบุรี , 

 เมืองพระรถ    จังหวัดชลบุรี  , เมืองศรีพโล    จังหวัดชลบุรี , เมืองพญาเเร่   จังหวัดชลบุรี

เมืองศรีมโหสถ

        ได้นำเสนอเรื่องราวของเมืองศรีมโหสถ เมืองโบราณสำคัญในสมัยวัฒนธรรม ทราวดี ซึ่งมีพัฒนาการมาจาก สถานีการค้าสำคัญที่มีการตั้งถิ่นฐานของชุมชน มาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลาย ถึงสมัยทราวดี

อิทธิพล ความเชื่อและศาสนาในเมืองศรีมโหสถ 

       ได้นำเสนอเรื่องราวของอิทธิพลความเชื่อและศาสนาหลากหลายวัฒนธรรมทั้งพุทธ พราหมณ์ ฮินดู ที่เข้ามามีบทบาทในเมืองศรีมโหสถ ซึ่งปรากฏเป็นหลักฐานโบราณสถานและโบราณวัตถุเป็นจำนวนมาก

ชนต่างวัฒนธรรมในชุมชนภาคตะวันออก 

           ชนต่างวัฒนธรรมในภาคตะวันออกได้ย้ายมาตั้งถิ่นฐานอยู่ในภาคตะวันออกได้แก่ คนชอง คนจีน คนญวณ คนลาวและไทยมุสลิม

คนชอง 

              เป็นชนพื้นเมืองกลุ่มแรกที่เข้ามาตั้งรกรากอยู่ในเขตป่าภาคตะวนออก บริเวณจังหวัดระยอง จันทบุรี ตราด ชอบอาศัยอยู่ตามป่าเขา ที่ราบระหว่างหุบเขาซึ่งเป็นป่าทึบ

คนจีน

              เข้ามาตั้งรกรากในภาคตะวันออกตั้งแต่อยุธยาสืบเนื่องถึงสมัยรัตนโกสินทร์ โดยเฉพาะตามเมืองท่าชายทะเล ชาวจีนเป็นผู้มีบทบาทสำคัญด้านเศรษฐกิจการค้า การประมง  ชาวจีนเป็นคนปลูกพริกไทย ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำ

คนญวณ

              สมัยรัชกาลที่ 1 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ กลุ่มชาวญวณได้อพยพเข้ามายังดินแดนประเทศไทยครั้งใหญ่และได้ตั้งถิ่นฐานกระจายกันออกไป

คนลาว

              กลุ่มคนลาว (พวน หรือ  เวียง) ภาคตะวันออกถูกกวาดต้อนในช่วงสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น มีลักษณะเฉพาะของกลุ่มคนลาว ที่มักมีการเคลื่อนย้ายถิ่นฐานชุมชนเพื่อบุกเบิกที่ทำกินและที่อยู่อาศัยใหม่อยู่เสมอ  จึงอาจกล่าวได้ว่า ดินแดนภาคตะวันออกตั้งแต่เขตนครนายก ปราจีนบุรี ฉะเชิงเทรา ไปยังชลบุรีนั้นชุมชนบ้านเมืองส่วนใหญ่เกิดจากการกระจายตัวของพวกลาว

คนไทยมุสลิม   

              มี 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่ถูกกวาดต้อนมาจากปัตตานีในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก  รัชกาลที่ 1  และ กลุ่มชนเขมรที่นับถือศาสนาอิสลามหรือที่เรียกว่า  แขกจาม  ซึ่งถูกกวาดต้อนเข้ามาในสมัยทำสงครามกับญวนในประเทศเขมร สมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว  รัชกาลที่ 3

ตัวอย่างภาษาพูดของชาวชอง

จิตรกรรมฝาผนัง งานศิลปะอันทรงคุณค่า

       งานศิลปะอันทรงคุณค่า ได้นำเสนอภาพจิตรกรรมฝาผนังภายในวัดริมฝั่งทะเลภาคตะวันออกซึ่งเป็นงานศิลปะอันทรงคุณค่า มีเอกลักษณ์ของงานฝีมือช่างท้องถิ่น และสะท้อนถึงภาพสังคม วัฒนธรรมความเชื่อของชุมชน

สื่อที่ใช้ในหอศิลปะและวัฒนธรรมภาคตะวันออก

     โทรทัศน์          :    บอกเล่าเรื่องเกี่ยวกับจังหวัดปราจีนบุรี ศรีมโหสถ รอยพระพุทธบาท
สระน้ำโบราณ เป็นต้น

     วีดิทัศน์           :    เป็นการนำเสนอเกี่ยวกับประวัติความเป็นมา วัตถุประสงค์ของหอ
ศิลปะและวัฒนธรรมภาคตะวันออก

     สื่อเสียง           :    การบันทึกเสียง วิทยุ ภาพนิ่ง  เป็นการบันทึกเสียงเพื่อบอกเล่าเรื่อง
 ราวของการดำรงชีวิตของกลุ่มคนในจังหวัดชลบุรีในสมัยก่อน

     ทัศนสัญลักษณ์  :   จะเป็นแผนที่ในภาคตะวันออกและแผนที่หอศิลปะ

     ของจริง            :    ชิ้นส่วนดินเผา

     ของจำลอง        :    หุ่นขี้ผึ้งจำลอง

     วจนสัญลักษณ์   :    วิทยากรที่มาให้ความรู้ 

              นอกจากนี้หอศิลปะและวัฒนธรรมภาคตะวันออกก็ยังมีส่วนจัดแสดงนิทรรศการผลงานทางศิลปะ อีกด้วย